{"id":6074,"date":"2017-12-09T00:00:37","date_gmt":"2017-12-08T23:00:37","guid":{"rendered":"http:\/\/192.168.1.104:8888\/?p=6074"},"modified":"2022-09-11T18:10:32","modified_gmt":"2022-09-11T16:10:32","slug":"granice-ikony-2017","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/granice-ikony-2017\/","title":{"rendered":"The limits of the icon 2017"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Polish<\/a>. <\/p>

\u201eGranice ikony\u201d \u2013 tak sformu\u0142owany tytu\u0142 wystawy sugeruje, \u017ce pojawi si\u0119 przed nami pytanie: co jest, a co ju\u017c nie jest ikon\u0105? I faktycznie nasuwa si\u0119 ono, gdy od rosyjskich XIX-wiecznych ikon przechodzimy do prac powsta\u0142ych w ostatnich latach podczas Mi\u0119dzynarodowych Warsztat\u00f3w Ikonopis\u00f3w w Nowicy. Spotkania te, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rych zgromadzi\u0142o si\u0119 ju\u017c do\u015b\u0107 sta\u0142e \u015brodowisko tw\u00f3rc\u00f3w, sprzyjaj\u0105 poszukiwaniom wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zyka dla sztuki ikony. Efekty mog\u0105 by\u0107 zaskoczeniem dla tych, kt\u00f3rym ikona kojarzy si\u0119 z wt\u00f3rno\u015bci\u0105 wymuszan\u0105 przez kanon.<\/p>\n

Ukrai\u0144ska sztuka ma za sob\u0105 d\u0142ugie do\u015bwiadczenie poszukiwania w\u0142asnego j\u0119zyka ikony, w tym podj\u0119te w pierwszych trzech dziesi\u0119cioleciach XX wieku pr\u00f3by w\u0142\u0105czenia do ikony element\u00f3w sztuki zachodnioeuropejskiej. W znacznej mierze o specyfice nowickiego \u015brodowiska decyduj\u0105 w\u0142a\u015bnie arty\u015bci pochodz\u0105cy z Ukrainy. Istotn\u0105 warto\u015b\u0107 wnosz\u0105 jednak do kr\u0119g\u00f3w Nowicy tak\u017ce polscy tw\u00f3rcy, jak Greta Le\u015bko, si\u0119gaj\u0105ca po znane z dzie\u0142 Jerzego Nowosielskiego zabiegi geometryzacji, omijaj\u0105ca jednak przy tym pu\u0142apk\u0119 ja\u0142owego na\u015bladownictwa.<\/p>\n

Pytanie o granice ikony szczeg\u00f3lnie mocno wybrzmiewa wobec prac ca\u0142kowicie rezygnuj\u0105cych z figuracji. Elementy abstrakcji zawsze by\u0142y w ikonie obecne, podporz\u0105dkowane jednak pozostawa\u0142y przedstawieniu postaci Chrystusa, Maryi czy te\u017c \u015bwi\u0119tych. W teologii chrze\u015bcija\u0144skiej silnie podkre\u015blany jest zwi\u0105zek ikony z tajemnic\u0105 Wcielenia \u2013 przyj\u015bcia Chrystusa w ludzkim ciele. Wiele m\u00f3wi si\u0119 w tym kontek\u015bcie tak\u017ce o kontemplacji obrazu Bo\u017cego w cz\u0142owieku.<\/p>\n

Czy wobec tego prace znacznie wychylaj\u0105ce si\u0119 ku abstrakcji b\u0105d\u017a te\u017c czysto abstrakcyjne mog\u0105 by\u0107 nazwane ikon\u0105? Dzie\u0142o jednego z ojc\u00f3w abstrakcji, Kazimierza Malewicza, \u201eCzarny kwadrat na bia\u0142ym tle\u201d podczas wystawy futurystycznej w Petersburgu w 1915 roku umieszczono wysoko w rogu sali, niczym ikony w prawos\u0142awnych domach. Czy mo\u017cna obraz ten uzna\u0107 za ikon\u0119 apofatyczn\u0105, wyraz teologii negatywnej, kt\u00f3ra wobec wielko\u015bci Boga stale przypomina, \u017ce wszystko, co mo\u017cemy o Nim powiedzie\u0107, to jeszcze nie to, stale za ma\u0142o i kt\u00f3ra zamiast s\u0142\u00f3w wybiera milcz\u0105c\u0105 kontemplacj\u0119?<\/p>\n

Je\u015bli jako ikony traktowa\u0107 prace Marii Ivaniuty, a zw\u0142aszcza zupe\u0142nie ju\u017c oderwane od figuracji obrazy Krzysztofa Sokolovskiego, to jako ikony apofatyczne w\u0142a\u015bnie. Nie musi to by\u0107 w \u017cadnym razie ich umniejszeniem. To chyba teologia negatywna, \u015bwiadomo\u015b\u0107 stani\u0119cia wobec Kogo\u015b niepoj\u0119tego i niepoznawalnego oraz potrzeba minimalizmu daj\u0105cego mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyciszenia jest dzi\u015b najbli\u017csza t\u0119sknotom wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka.<\/p>\n

Do pytania o granice ikony warto wraca\u0107. Nie po to, by do kolejnych prac podchodzi\u0107 z cenzorskimi no\u017cycami, ale by m\u00f3c sztuk\u0119 t\u0119 odbiera\u0107 g\u0142\u0119biej i bardziej \u015bwiadomie.<\/p>\n

Ewa Kiedio<\/p>\n

\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014
\nEwa Kiedio \u2013 redaktor w Wydawnictwie \u201eWi\u0119\u017a\u201d, autorka ksi\u0105\u017cki \u201eOsobliwe skutki ma\u0142\u017ce\u0144stwa\u201d oraz rozmowy rzeki z bp. Micha\u0142em Janoch\u0105 \u201eA pi\u0119kno \u015bwieci w ciemno\u015bci\u201d, po\u015bwi\u0119conej zagadnieniom sztuki. Publikowa\u0142a m.in. w \u201eWi\u0119zi\u201d, \u201eTygodniku Powszechnym\u201d, \u201ePrzewodniku Katolickim\u201d, \u201eKontakcie\u201d, \u201eW Drodze\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Polish. \u201eGranice ikony\u201d \u2013 tak sformu\u0142owany tytu\u0142 wystawy sugeruje, \u017ce pojawi si\u0119 przed nami pytanie: co jest, a co ju\u017c nie jest ikon\u0105? I faktycznie nasuwa si\u0119 ono, gdy od rosyjskich XIX-wiecznych ikon przechodzimy do prac powsta\u0142ych w ostatnich latach podczas Mi\u0119dzynarodowych Warsztat\u00f3w Ikonopis\u00f3w w Nowicy. Spotkania te, …<\/p>\n

The limits of the icon 2017<\/span> Read more \u2192<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_relevanssi_hide_post":"","_relevanssi_pin_for_all":"","_relevanssi_pin_keywords":"","_relevanssi_unpin_keywords":"","_relevanssi_related_keywords":"","_relevanssi_related_include_ids":"","_relevanssi_related_exclude_ids":"","_relevanssi_related_no_append":"","_relevanssi_related_not_related":"","_relevanssi_related_posts":"","_relevanssi_noindex_reason":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6074"}],"collection":[{"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6074"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6074\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/galeriabohema.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6074"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}